جراحی مجدد تعویض مفصل زانو زمانی مطرح میشود که مفصل مصنوعی قبلی به دلایلی مانند شل شدن، فرسودگی، عفونت یا درد مداوم دیگر عملکرد مناسبی نداشته باشد. اگر پس از عمل تعویض مفصل زانو همچنان با محدودیت حرکتی یا درد آزاردهنده روبهرو هستید، نگران نباشید؛ در بسیاری از موارد جراحی مجدد میتواند کیفیت زندگی و توانایی حرکت را دوباره به شما بازگرداند. موفقیت این عمل تا حد زیادی به تشخیص دقیق علت مشکل و تجربه جراح بستگی دارد. دکتر حبیب رشادی در کلینیک ارتوپدی سپنتا با بررسی کامل وضعیت مفصل و استفاده از روشهای نوین جراحی، مناسبترین برنامه درمانی را برای هر بیمار انتخاب میکند تا بهترین نتیجه ممکن حاصل شود.
مهمترین دلایل انجام تعویض مجدد مفصل زانو
با گذشت زمان برخی از افرادی که جراحی تعویض مفصل زانو را انجام داده اند، این زانوی تعویضی به دلایل مختلف ممکن است قابلیت اولیهی خود را از دست داده، دردهای زانو دوباره شروع شده و زانو متورم شود. از جمله مهمترین عوامل عبارتند از:
شکست ایمپلنت
یکی از دلایل اصلی جراحی مجدد تعویض مفصل زانو شکست ایمپلنت است. با گذشت زمان، اجزای مفصل شاید فرسوده یا شل شوند که این موضوع درد، ناراحتی و کاهش عملکرد زانو را به همراه دارد که در چنین شرایطی برای جایگزینی اجزای معیوب و بازگرداندن عملکرد مناسب مفصل زانو، جراحی مجدد لازم است.
عفونت
یکی دیگر از دلایل رایج تعویض مفصل مجدد عفونت بعد از تعویض مفصل زانو است. در حالی که تمام تلاش ها برای جلوگیری از عفونت در طول جراحی تعویض مفصل زانو انجام میشود هنوز هم در برخی موارد احتمال رخ دادن آن وجود دارد درمان عفونت میتواند چالشبرانگیز باشد، چرا که وجود ایمپلنتهای خارجی، پاکسازی عفونت را برای سیستم ایمنی بدن دشوار میکند حتی در برخی از موارد نیاز به برداشتن ایمپلنت های اصلی هم وجود دارد.
ناپایداری یا دررفتگی مفصل زانو
علاوه بر موارد ذکر شده، ناپایداری یا دررفتگی مفصل زانو به دنبال تعویض اولیه زانو میتواند دلیلی برای جراحی تجدید نظر باشد. این موارد به دلیل شلی رباط، قرارگیری نامناسب ایمپلنت یا سایر عوامل آناتومیکی رخ میدهد. بیمارانی که ناپایداری مکرر یا دررفتگی مفصل زانو خود را تجربه میکنند برای رفع این مشکلات و بهبود پایداری تعویض زانو به جراحی تجدید نظر نیاز دارند.
استئولیز
استئولیز اغلب نتیجه ذرات سایش تولید شده توسط ایمپلنت های اصلی است که میتواند منجر به تحلیل استخوان و تضعیف ساختار استخوان شود. در مواردی که از دست دادن استخوان خیلی زیاد باشد ممکن است برای رسیدگی به استخوان آسیب دیده و بازگرداندن ثبات به مفصل زانو، جراحی تجدید نظر لازم باشد.
زمان مناسب برای انجام عمل تعویض مجدد مفصل زانو
زمان انجام جراحی مجدد به علت بروز مشکل و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد، نه صرفا مدت زمانی که از جراحی اولیه گذشته است. اگر درد شدید، کاهش عملکرد زانو، ناپایداری مفصل، شل شدن پروتز، ساییدگی قطعات یا عفونت تشخیص داده شود و درمانهای غیرجراحی موثر نباشند، پزشک انجام جراحی مجدد را توصیه میکند.
پیش از تعیین زمان جراحی، متخصص ارتوپد با معاینه، تصویربرداری و انجام آزمایشهای لازم، علت دقیق مشکل را بررسی میکند. در برخی موارد مانند عفونت فعال، ابتدا باید عفونت به طور کامل کنترل شود و سپس جراحی انجام گیرد اما در شرایطی مانند شکستگی اطراف پروتز یا شل شدن شدید مفصل، ممکن است انجام عمل در کوتاهترین زمان ممکن ضروری باشد.
نکته: انتخاب زمان مناسب، نقش مهمی در افزایش موفقیت جراحی و بهبود عملکرد مفصل زانو دارد.
عمل جراحی مجدد مفصل زانو چگونه انجام میشود؟
جراحی مجدد تعویض مفصل زانو با هدف رفع مشکلاتی مانند شل شدن پروتز، عفونت، ساییدگی قطعات یا ناپایداری مفصل انجام میشود. این عمل نسبت به جراحی اولیه پیچیدهتر است و به برنامهریزی دقیق، تجهیزات تخصصی و تجربه جراح ارتوپد نیاز دارد.
بررسیهای قبل از جراحی
پیش از انجام عمل، پزشک با معاینه بالینی، بررسی سوابق درمانی و انجام تصویربرداریهایی مانند رادیوگرافی یا سیتیاسکن، علت اصلی بروز مشکل را مشخص میکند. همچنین آزمایشهای خون و در صورت نیاز نمونهبرداری از مایع مفصل برای بررسی عفونت انجام میشود. نتایج این ارزیابیها به انتخاب نوع پروتز و روش جراحی کمک میکند.
خارج کردن پروتز قبلی
پس از شروع جراحی، برش روی محل عمل قبلی ایجاد شده و جراح با دقت پروتز آسیبدیده یا شلشده را خارج میکند. این مرحله باید با حفظ حداکثری استخوان و بافتهای سالم انجام شود تا شرایط برای قرار دادن مفصل جدید مناسب باشد. در صورت وجود قطعات سیمان یا اجزای فرسوده، همه آنها به طور کامل برداشته میشوند.
ترمیم استخوان و آمادهسازی مفصل
اگر در اثر شل شدن پروتز یا گذشت زمان، استخوان دچار تحلیل یا نقص شده باشد، ابتدا این نواحی ترمیم میشوند. در برخی بیماران از پیوند استخوان یا قطعات تقویتی فلزی برای افزایش استحکام استخوان استفاده میشود. سپس سطح استخوان به گونهای آماده میشود که پروتز جدید با بیشترین پایداری در جای خود قرار گیرد.
قرار دادن پروتز جدید
در این مرحله، مفصل مصنوعی جدید با توجه به شرایط استخوان، اندازه زانو و نیازهای بیمار انتخاب و در محل مناسب قرار داده میشود. جراح تراز بودن اجزای پروتز، پایداری مفصل و دامنه حرکت زانو را به دقت بررسی میکند تا عملکرد طبیعی مفصل تا حد امکان بازگردد. در صورت نیاز از قطعات ویژه برای افزایش استحکام استفاده میشود.
بستن محل جراحی و شروع توانبخشی
پس از اطمینان از قرارگیری صحیح پروتز، محل جراحی بخیه زده شده و پانسمان انجام میشود. بیمار پس از مدت کوتاهی، تحت نظر تیم درمان، برنامه فیزیوتراپی و تمرینات حرکتی را آغاز میکند. رعایت مراقبتهای پس از عمل، انجام منظم تمرینات و پیگیری ویزیتهای دورهای، نقش مهمی در افزایش طول عمر پروتز و موفقیت جراحی مجدد دارد.
دوره نقاهت جراحی مجدد تعویض مفصل زانو
به طور معمول دوره نقاهت جراحی مجدد تعویض مفصل زانو نسبت به عمل اولیه طولانیتر است، زیرا در این جراحی علاوه بر تعویض پروتز، گاهی ترمیم استخوان و بافتهای اطراف مفصل نیز انجام میشود. بیمار باید از همان روزهای نخست، تحت نظر پزشک و فیزیوتراپیست، برنامه توانبخشی خود را آغاز کند تا دامنه حرکتی زانو حفظ شده و قدرت عضلات بهتدریج افزایش یابد.
موفقیت این جراحی تنها به انجام صحیح عمل وابسته نیست و رعایت توصیههای پس از جراحی نقش مهمی در روند بهبودی دارد. مراقبت از محل جراحی، انجام منظم تمرینات، مصرف داروهای تجویز شده و مراجعه به ویزیتهای دورهای، احتمال بروز عوارض را کاهش داده و به افزایش طول عمر مفصل مصنوعی کمک میکند. برای آشنایی کامل با توصیههای دوران بهبودی، میتوانید مقاله مراقبت بعد از تعویض مفصل زانو را مطالعه کنید.
در انتها…
جراحی مجدد تعویض مفصل زانو راهکاری موثر برای بیمارانی است که به دلیل شل شدن پروتز، عفونت، فرسودگی یا سایر مشکلات، از نتیجه جراحی اولیه رضایت کافی ندارند. تشخیص بهموقع، انتخاب روش درمانی مناسب و انجام عمل توسط جراح باتجربه، تاثیر مستقیمی بر موفقیت درمان و بازگشت عملکرد طبیعی زانو دارد. دکتر حبیب رشادی با بهرهگیری از دانش تخصصی و تجربه در زمینه جراحیهای پیچیده زانو، پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار، مناسبترین برنامه درمانی را برای دستیابی به بهترین نتیجه و بهبود کیفیت زندگی ارائه میدهد.
